Khi nuôi dạy con, thứ cần "sửa" đôi khi lại chính là góc nhìn của chúng ta

Chúng ta, những bậc cha mẹ, thường bước vào hành trình nuôi dạy con với tâm thế của một người thợ điêu khắc, tin rằng nhiệm vụ của mình là đẽo gọt, uốn nắn một "vật liệu thô" cho thành hình, thành dạng. Nhưng có lẽ, bài học lớn nhất mà con trẻ dạy cho ta lại chính là: trước khi đòi "uốn" con, có lẽ chúng ta cần "nắn" lại chính suy nghĩ của mình.

Hãy thử nhìn đứa trẻ không phải như một "vấn đề cần sửa", mà như một thế giới đang vận hành theo những quy luật riêng, lạ lùng mà vô cùng hợp lý.

Thứ nhất, hãy hình dung cơ thể của một đứa trẻ như một vận động viên chạy nước rút bẩm sinh. Tạo hóa đã ưu ái trang bị cho chúng một "đội quân" cơ bắp chuyên về bùng nổ, luôn sẵn sàng cho các pha chạy, nhảy, leo trèo. Trong khi đó, "đội quân" cơ bền bỉ, những chiến binh giúp duy trì một tư thế trong thời gian dài như ngồi thẳng, lại còn khá non trẻ và đang trong quá trình chiêu mộ. Vậy nên, việc bắt con ngồi yên một chỗ cũng phi lý như yêu cầu một võ sĩ quyền Anh ngồi điềm đạm thêu tranh chữ thập vậy. Khi cơ mỏi, cơ thể sẽ tự động gióng lên hồi chuông báo động, buộc nó phải cựa quậy, xoay trở để "sạc" lại năng lượng. Đó không phải là một đứa trẻ hư, mà là một cơ thể thông minh đang tự bảo vệ mình.

Thứ hai, nếu não của người lớn là một phòng thu chuyên nghiệp, thì não của trẻ con lại là một cái chợ vào sáng 28 Tết. Người lớn chúng ta có một "bộ lọc nhiễu" xịn sò, giúp "tắt" đi những âm thanh không cần thiết để tập trung vào điều quan trọng. Còn trẻ em thì chưa. Mọi thứ đều được "phát" với âm lượng tối đa: tiếng cô giáo giảng bài hòa cùng tiếng quạt trần vù vù, tiếng bút rơi loảng xoảng, và cả tiếng gãi đầu sột soạt của bạn bàn trên... Trong dàn giao hưởng hỗn loạn đó, việc con bị xao nhãng là điều tất yếu. Nó không cố ý lơ đễnh, mà đơn giản là đang bị "nhấn chìm" trong một biển thông tin cảm giác. Tạo ra một không gian yên tĩnh hơn không phải là nuông chiều, mà là chúng ta đang giúp con vặn nhỏ những âm thanh không cần thiết để nó có thể nghe được "giai điệu chính".

Tiếp nữa, hệ thăng bằng của một đứa trẻ cũng giống như một con quay, nó cần phải quay để đứng vững. Cái hệ thống kỳ diệu nằm trong tai này cần được kích thích liên tục bằng chuyển động để gửi tín hiệu "tôi ổn định" lên não. Khi bị buộc phải bất động, nó sẽ bắt đầu "chao đảo". Những lúc con lắc lư, nhún nhảy tại chỗ chính là cách nó đang tự "lên dây cót", giữ cho con quay của mình không bị ngã. Việc cấm cản những chuyển động bản năng này cũng vô ích như việc hét vào một người đang đi trên dây là "ĐỨNG IM!", chỉ khiến họ dễ "ngã" khỏi sự tập trung hơn mà thôi.

Và hãy thử nghĩ xem, khi đi trong một căn phòng tối, chúng ta sẽ làm gì? Chắc chắn là phải giơ tay ra sờ soạng tường, bàn, ghế để biết mình đang ở đâu. Một đứa trẻ cũng đang làm điều tương tự với chính cơ thể mình. Khả năng cảm nhận cơ thể trong không gian của con vẫn còn là một "tấm bản đồ" đang vẽ dở. Nó phải liên tục chạm, vịn, huých vào người khác để "cập nhật dữ liệu", để trả lời câu hỏi "tay mình đang ở đâu, chân mình đang làm gì?". Đó không phải là hành vi quậy phá, mà là một nỗ lực để "dò đường" trong chính cơ thể mình. Những cái ôm, những trò chơi vận động mạnh sẽ giúp con "vẽ" tấm bản đồ đó nhanh hơn và cảm thấy vững chãi hơn.

Cuối cùng, sau tất cả những phân tích đó, đôi khi lý do lại đơn giản đến không ngờ. Hãy thử nghĩ lại xem, chính chúng ta có những ngày mệt mỏi chỉ muốn nằm dài ra vì công việc áp lực, vì kẹt xe hàng giờ, hay đơn giản vì đêm qua lỡ "cày" hết một bộ phim không? Con trẻ cũng vậy. Chúng cũng có những ngày "hết pin" vì buồn ngủ, đói bụng, lo lắng, hoặc "quá tải" vì phấn khích. Chỉ là chúng chưa biết cách diễn đạt một cách chuyên nghiệp rằng: "Xin lỗi, hôm nay tôi không có tâm trạng để hợp tác". Vì vậy, trước khi vội kết luận con "hư", hãy thử kiểm tra xem "nhân viên nhí" của mình có đang cần một bữa ăn nhẹ, một giấc ngủ ngắn, hay chỉ là một cái ôm không đã.

Rốt cuộc, vấn đề không nằm ở việc đứa trẻ không ngồi yên. Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta có sẵn lòng để hiểu tại sao hay không. Hành trình này không phải là để trở thành một người thợ sửa chữa, luôn tìm cách "sửa lỗi". Mà là để trở thành một người làm vườn kiên nhẫn, một nhà tâm lý thấu cảm, biết rằng mình chỉ cần tạo ra điều kiện tốt nhất và tin tưởng rằng cái cây đó sẽ tự vươn mình mạnh mẽ về phía mặt trời.