Hẳn nhiều người trong chúng ta cũng là những người mê đọc. Từ lúc còn là những đứa trẻ trốn trong góc nhà đọc truyện tranh cho tới giờ khi đã là người lớn đầu bù tóc rối vì cuộc sống, mỗi năm chúng ta cũng xử lý được vài chục cuốn sách.
Nhưng có lẽ chúng ta đều từng cảm thấy, cái cách các nhà sách bày biện, phân loại sách theo kiểu tiểu thuyết, kỹ năng... nó cứ sai sai thế nào ấy. Nó không hoàn toàn phù hợp với cách bộ não của chúng ta vận hành trong thế giới hiện đại. Sẽ hiệu quả hơn nhiều nếu chúng ta chọn sách theo công dụng, theo cái mình đang thực sự cần.
1. Ngăn Kéo "Xả Hơi" – Đọc để sạc lại pin tâm hồn
Đây là những cuốn sách thuần túy để giải trí, giúp chúng ta tạm thời thoát ly khỏi thực tại. Nhiệm vụ duy nhất của chúng ta là thả mình vào câu chuyện, vui buồn cùng nhân vật, sống một cuộc đời khác trong vài trăm trang sách.
Vài ví dụ tiêu biểu:
Kinh điển: Hoàng Tử Bé (Antoine de Saint-Exupéry), Forrest Gump (Winston Groom), Số Đỏ (Vũ Trọng Phụng).
Giải trí hiện đại (Web novel): Các bộ tiểu thuyết tiên hiệp, huyền huyễn dài kỳ như Phàm Nhân Tu Tiên Truyện (Vong Ngữ), Già Thiên (Thần Đông) cũng là một lựa chọn tuyệt vời để "xả stress".
2. Ngăn Kéo "Dụng Cụ" – Đọc để gỡ rối vấn đề
Đây là ngăn kéo mà chúng ta tìm đến khi đối mặt với một thách thức cụ thể, cần những phương pháp, hướng dẫn rõ ràng để áp dụng ngay.
- Vài ví dụ tiêu biểu: 7 Thói Quen Hiệu Quả (Stephen R. Covey), Tư Duy Nhanh và Chậm (Daniel Kahneman), Nghệ Thuật Tư Duy Rành Mạch (Rolf Dobelli).
3. Ngăn Kéo "Chiêm Nghiệm" – Đọc để sắp xếp lại não bộ
Đây là loại sách "nặng đô", khiến chúng ta phải dừng lại, không phải vì chán, mà là vì não đang bận suy ngẫm về những câu hỏi lớn của cuộc đời.
- Vài ví dụ tiêu biểu: Sapiens: Lược Sử Loài Người (Yuval Noah Harari), Đi Tìm Lẽ Sống (Viktor E. Frankl), Đường Xưa Mây Trắng (Thích Nhất Hạnh).
Ngăn Kéo Đặc Biệt: Nơi "Dụng Cụ" Gặp "Chiêm Nghiệm"
Vậy những cuốn sách về làm cha mẹ, nghệ thuật sống, cách đối nhân xử thế thì nằm ở đâu? Đây chính là thể loại lai rất thú vị và cũng là dòng sách mà nhiều người trong chúng ta thường xuyên đọc.
Chúng vừa là "Dụng Cụ" vì cung cấp cho ta những phương pháp cụ thể để giải quyết vấn đề (dạy con, giao tiếp, quản lý cảm xúc). Nhưng đồng thời, chúng cũng đòi hỏi sự "Chiêm Nghiệm" sâu sắc.
Để áp dụng được những "công cụ" đó, chúng ta không thể chỉ học mẹo. Chúng ta buộc phải nhìn lại chính bản thân, thấu hiểu và thay đổi từ bên trong. Đọc sách dạy con không chỉ là học cách xử lý cơn ăn vạ, mà là học cách làm một tấm gương tốt. Đọc sách về nghệ thuật sống không chỉ là học vài triết lý suông, mà là định hình lại toàn bộ giá trị quan của mình.
Đây là những cuốn sách chúng ta dùng như "dụng cụ" để sửa chữa cuộc sống, nhưng quá trình sửa chữa đó lại bắt chúng ta phải thay đổi tận gốc rễ tư duy.
- Vài ví dụ tiêu biểu: Làm Cha Mẹ Tỉnh Thức (Shefali Tsabary), Nuôi Con Không Phải Là Cuộc Chiến (Hachun Lyonnet, Bubu), Muôn Kiếp Nhân Sinh (Nguyên Phong), Đắc Nhân Tâm (Dale Carnegie).
Tổng kết
Cách chọn sách không cần theo thể loại, mà nên theo cách bạn sống và đang cần gì. Có lúc bạn cần niềm vui, có lúc bạn cần giải pháp, và đôi khi bạn cần ngồi xuống nhìn lại chính mình.
Quan trọng là đọc có mục đích, không cần nghiêm túc hóa việc đọc, nhưng cũng đừng đọc cho có. Đọc đúng thứ, đúng lúc – thì mỗi trang sách là một bước tiến.
